Ανάπτυξη ή Φτωχοποίηση;

Την ώρα που τα ποσοστά της φτώχειας στην Ελλάδα αγγίζουν και ξεπερνούν το 20% (ενδεικτικά το 2010 ήταν στο 21,4%), οι αμοιβές των εργαζομένων στην Ελλάδα –τόσο στο δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα- βαίνουν διαρκώς μειούμενες. Μάλιστα, με τη λήξη της μετενέργειας της Εθνικής Συλλογικής Σύμβασης και των κλαδικών συμβάσεων στις 14 Μαΐου, οι μισθοί στον ιδιωτικό τομέα για περίπου 1 εκατομμύριο εργαζομένους θα μειωθούν από 10 έως 20%. Άμεση συνέπεια της συνεχούς μείωσης των εισοδημάτων είναι η αύξηση όχι μόνο των ποσοστών της φτώχειας, αλλά και αυτών της υλικής στέρησης, με όλο και περισσότερους Έλληνες να μην έχουν πρόσβαση σε βασικά αγαθά.

    Ταυτόχρονα, σύμφωνα με μελέτη του Ινστιτούτου Εργασίας της ΓΣΕΕ, την τελευταία διετία ο μέσος πραγματικός μισθός μειώθηκε από το 84% στο 74% του αντίστοιχου ευρωπαϊκού μέσου όρου, ενώ, κατά την ίδια περίοδο η αγοραστική δύναμη του μέσου μισθού έχει μειωθεί κατά 50%. Όλα τα παραπάνω δεδομένα αντικατοπτρίζουν ξεκάθαρα την πτώση του βιοτικού επιπέδου των Ελλήνων, η οποία προήλθε από τις διαρκείς πολιτικές λιτότητας που εφαρμόστηκαν και εφαρμόζονται τα τελευταία χρόνια.

     Αναπόφευκτα όμως προκύπτει το ερώτημα: «Είναι η μείωση των μισθών μια διέξοδος προς την ανάπτυξη ή είναι μια ακόμη δύναμη που βυθίζει την ελληνική οικονομία σε περαιτέρω ύφεση;». Επιχειρώντας να δοθούν κάποιες –λίγες, αλλά εμπεριστατωμένες- απαντήσεις στο παραπάνω ερώτημα, θα πρέπει να αναρωτηθεί κανείς εάν η μείωση των μισθών θα οδηγήσει σε άνοιγμα νέων επιχειρήσεων και δημιουργία θέσεων εργασίας.

     Η ελληνική οικονομία, τις περασμένες δεκαετίες, βασίστηκε σε ένα αναπτυξιακό μοντέλο με βασικό συστατικό την κατανάλωση, η οποία κατείχε κυρίαρχο ρόλο στη σύνθεση του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος. Όμως, τα μέτρα λιτότητας που πάρθηκαν από το 2010 κι έπειτα οδήγησαν σε μείωση των εισοδημάτων των νοικοκυριών, με αποτέλεσμα η βασική συνιστώσα του ΑΕΠ να υποχωρεί διαρκώς και η οικονομία να σημειώνει συνεχώς αρνητικούς ρυθμούς μεγέθυνσης.

     Μέσα σε ένα τέτοιο περιβάλλον, όπου η ζήτηση μειώνεται συνεχώς, είναι φυσιολογικό να μην υπάρχει οποιαδήποτε σκέψη για δημιουργία μιας –έστω και μικρής- επιχείρησης, αφού κάθε τέτοια προσπάθεια θα ήταν εξαρχής καταδικασμένη. Και ακριβώς επειδή ο «υποψήφιος» επιχειρηματίας ή επενδυτής θα σκεφτεί πρωτίστως τη ζήτηση για το προϊόν που θα παράγει, είναι δεδομένο ότι θα αποφασίσει να μην επενδύσει τα χρήματά του, ακόμα και αν οι μισθοί είναι σε πολύ χαμηλά επίπεδα. Μη λησμονούμε ότι στόχος κάθε επιχείρησης από καταβολής του κόσμου είναι η μεγιστοποίηση των κερδών της τα οποία δεν αποτελούνται μόνο από τα έξοδα, αλλά και τα έσοδά της. Η μείωση των μισθών το μόνο που εξασφάλιζε ήταν μείωση των εξόδων μιας επιχείρησης, αλλά όχι και παράλληλη αύξηση των εσόδων της.

     Συνεπώς, στα όποια μέτρα πολιτικής που πρέπει να ληφθούν από εδώ και πέρα, θα πρέπει να περιλαμβάνονται πλέον τα περίφημα «μέτρα αναπτυξιακού χαρακτήρα». Το κράτος πρέπει να κάνει ό,τι περνάει από το χέρι του προκειμένου να διευκολυνθεί η δημιουργία επιχειρήσεων. Καταπολέμηση της γραφειοκρατίας, σταθερό φορολογικό και ασφαλιστικό καθεστώς και άλλα πολλά αποτελούν βασικές προϋποθέσεις, για να έρθουν επενδύσεις στη χώρα μας. Ωστόσο, θα πρέπει και η πλευρά της ζήτησης να σταθεροποιηθεί. Η περαιτέρω μείωση μισθών δεν βγάζει πουθενά και οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια στη φτώχεια και την εξαθλίωση…

Ο Αλέξανδρος Καρακίτσιος είναι υποψήφιος διδάκτωρ του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών