Οικονομική Πολιτική

Τις προηγούμενες ημέρες, συμπληρώθηκαν τρία χρόνια από την ένταξη της χώρας στο μηχανισμό διάσωσης, ο οποίος χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Τα τρία αυτά χρόνια χαρακτηρίστηκαν από περικοπές σε μισθούς και συντάξεις, σε δραματική μείωση των Δημοσίων Επενδύσεων, αλλά  δυστυχώς πραγματοποιήθηκαν ελάχιστες δομικές μεταρρυθμίσεις, οι οποίες θα άλλαζαν την παραγωγική δομή της χώρας και θα έσπαγαν τα στερεότυπα και τις αντιλήψεις που οδήγησαν την χώρα σε πολιτική, κοινωνική και οικονομική χρεωκοπία.

Ανάμεσα στις αλλαγές, που θα έπρεπε να γίνουν, συγκαταλέγονται οι αποκρατικοποιήσεις και οι απολύσεις των επίορκων δημοσίων υπαλλήλων. Δυστυχώς, οι κυβερνήσεις από το 2010 κι έπειτα δεν ακολούθησαν τον δρόμο των «δύσκολων» αποφάσεων, αλλά προτίμησαν να περιοριστούν σε περικοπές, οι οποίες μείωσαν την κατανάλωση και τις επενδύσεις και επί της ουσίας «στέγνωσαν» ακόμα περισσότερο την αγορά.

Οι αποκρατικοποιήσεις –είτε συμφωνεί κάποιος ιδεολογικά με αυτές είτε όχι- θα έφερναν αρκετά χρήματα στα δημόσια ταμεία. Χαρακτηριστικό όμως της προχειρότητας, με την οποία σχεδιάστηκε η αξιοποίηση της περιουσίας του Δημοσίου, είναι πως τα αρχικά προβλεπόμενα έσοδα από τις αποκρατικοποιήσεις ανέρχονταν στα 50 δις ευρώ. Παρόλα αυτά, αξιωματούχοι της κυβέρνησης και του ΤΑΙΠΕΔ έκαναν λόγο για έσοδα μικρότερα των 5 δις εντός του 2011, αλλά και περίπου 4,7 δις εντός του 2012. Από τα παραπάνω μεγέθη, γίνεται αντιληπτό ότι ο πήχης τέθηκε πολύ ψηλά και μοιραία ο στόχος δεν επετεύχθη.

Κάτι αντίστοιχο έγινε και με το περίφημο «συμμάζεμα» του δημοσίου τομέα. Οι περιβόητες απολύσεις επιόρκων δημοσίων υπαλλήλων δεν πραγματοποιήθηκαν ποτέ, αφού καμία κυβέρνηση (έως τώρα) δεν πέρασε στην ουσιαστική συζήτηση για αυτές. Πρωθυπουργοί, υπουργοί και λοιποί κυβερνητικοί παράγοντες έμειναν σε βαρύγδουπες δηλώσεις, αλλά ουδείς εξ αυτών δεν τόλμησε να «σπάσει αυγά». Φτάσαμε μάλιστα στο σημείο οι απολύσεις των επιόρκων να γίνονται αντικείμενο πολιτικής διαπραγμάτευσης ανάμεσα στα κόμματα που στηρίζουν την κυβέρνηση. Πράγμα, το οποίο μοιάζει αδιανόητο, καθώς φαίνεται το μοναδικό σημείο στο οποίο –θεωρητικά- θα συμφωνούσαν όλες οι πολιτικές δυνάμεις.

Σε όλα τα παραπάνω, έρχεται να προστεθεί η παντελής αποτυχία πάταξης της φοροδιαφυγής. Ο φοροελεγκτικός και φοροεισπρακτικός μηχανισμός αποδείχθηκε ανίκανος να πράξει τα δέοντα σε μια τόσο κρίσιμη περίοδο για τη χώρα. Τα φορολογικά έσοδα δεν αυξήθηκαν και ως συνήθως αυτοί που πλήρωσαν ήταν αυτοί που δεν μπορούσαν να φοροδιαφύγουν. Δηλαδή, μισθωτοί και συνταξιούχοι.

Αδυνατώντας συνεπώς να πράξουν το αυτονόητο, οι κυβερνήσεις «μετέθεσαν» το οικονομικό βάρος όλων των παραπάνω στο κομμάτι των δαπανών. Τα έσοδα –από κάθε πηγή- δεν αυξήθηκαν κι έτσι για να μειωθεί το δημοσιονομικό έλλειμμα έπρεπε να μειωθεί το σκέλος των δαπανών. Όμως, οι δημόσιες δαπάνες μεταφράζονται, όπως προαναφέρθηκε, σε μισθούς, συντάξεις, δημόσιες επενδύσεις (δημόσια έργα κτλ). Η περικοπή χρημάτων από τα παραπάνω οδήγησε σε μείωση της κατανάλωσης, η οποία όντας βασική συνιστώσα του ελληνικού ΑΕΠ, οδήγησε με τη σειρά της σε περαιτέρω ύφεση και συρρίκνωση του παραγόμενου προϊόντος στην Ελλάδα. Αποτέλεσμα του παραπάνω, σε συνδυασμό με τη μείωση των δημοσίων επενδύσεων, ήταν η δραματική αύξηση του ποσοστού ανεργίας, αφού όχι μόνο δεν δημιουργήθηκαν νέες θέσεις εργασίας, αλλά χάθηκαν και χάνονται χιλιάδες κάθε μήνα.

Συνοψίζοντας και προσπαθώντας να κάνουμε έναν μικρό απολογισμό των 3 χρόνων που βρισκόμαστε στο Μνημόνιο, πρέπει να παραδεχθούμε ότι ένα μέρος των ευθυνών για την παρατεταμένη ύφεση και την άνευ προηγουμένου υψηλή ανεργία βαραίνει κυρίως τις ελληνικές κυβερνήσεις και όχι την Τρόικα. Το ελληνικό πολιτικό σύστημα αποδείχθηκε ανίκανο να πάρει κρίσιμες και δύσκολες αποφάσεις, καθώς περιορίστηκε στις εύκολες λύσεις, οι οποίες όμως ήταν οι πλέον επώδυνες. Από εδώ και στο εξής, απαιτείται να γίνει πράξη το αυτονόητο για να μην είναι αναγκαίες περαιτέρω θυσίες…

Ο Αλέξανδρος Καρακίτσιος είναι υποψήφιος διδάκτωρ του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών