Πολιτεία: φτου κι απ’ την αρχή

Πολλές φορές στην καθημερινότητα μας, έχουμε  έρθει αντιμέτωποι με την μόνιμη επωδό που συνοδεύει το παράπονο κάθε Έλληνα σχετικά με το πρόβλημα-μικρό ή μεγάλο, ατομικό ή συλλογικό-που αντιμετωπίζει: Που είναι η Πολιτεία; Τι κάνει το κράτος  κι οι αρμόδιοι φορείς του; 

 Παραμερίζοντας τις όποιες διαφορές μας σε ό,τι αφορά την αντίληψη για την οικονομία, την ανάπτυξη, την ευημερία ας προσπαθήσουμε να φανταστούμε ένα πολιτειακό καθεστώς δημοκρατικό αλλά ανεξάρτητο-όσο γίνεται- οικονομικών μεταβολών και πολιτικών μετατροπών. Μια πρώτη ύλη έστω προσαρμόσιμη στις διαφορετικές εκδοχές της δημοκρατίας, η οποία θα καλύπτει απαιτήσεις κι ανησυχίες των πολιτών του δημοκρατικού τόξου, με την ευρεία έννοια.
 Αρχικά, θα πρέπει να ενσωματώνει κατά το δυνατόν, όλα τα ρεύματα της πολιτικής ζωής. Απο τους ρεπουμπλικάνους του Δεξιού χώρου και ριζοσπάστες του κέντρου, έως αναρχικές τάσεις με φιλειρηνικά και φιλεργατικά χαρακτηριστικά. Και μην απορείτε, που οι περισσότερες σύγχρονες κοινωνίες που άκμασαν, κατόρθωσαν να ενσωματώσουν και τους πλέον ριζικούς αρνητές του Κράτους ως οντότητα. Με την κατάλληλη γόμωση αξιοποιείς τα πλέον ‘’εκρηκτικά’’ στοιχεία προς όφελος σου. Όλοι θα πρέπει να αναγνωρίζουν κομμάτι του εαυτού τους στη νέα πραγματικότητα. Πως θα γίνει αυτό; Με την αποκέντρωση εξουσιών, την λειτουργία ανεξάρτητων ελεγκτικών θεσμών, την ομοσπονδοποίηση, την εμβάθυνση σε μηχανισμούς άμεσης δημοκρατίας και διάχυσης της κρατικής εξουσίας. Κάνοντας την αντιστοιχία, οι πρώτες 2 προτάσεις ταιριάζουν στην πολιτική παράδοση του κέντρου και της κεντροαριστεράς, οι 2 τελευταίες βρίσκουν ανταπόκριση τόσο σε ανανεωτικές τάσεις της κομμουνιστικής αριστεράς, όσο και στο αναρχικό κίνημα.
Πιο συγκεκριμένα: Με την μεταφορά ουσιαστικών αρμοδιοτήτων στις τοπικές αρχές. Προσοχή, δεν μιλάμε για συλλογή φόρων ή περισσότερα τοπικά συμβούλια διακοσμητικού χαρακτήρα, αλλά για το δικαίωμα της τοπικής κοινωνίας να αποφασίζει για την κύρωση δημόσιων έργων, την αξιοποίηση της δημοτικής περιουσίας, το μοντέλο ανάπτυξης εν τέλει. Αποκέντρωση που συνεπάγεται την ενεργό συμμετοχή του πληθυσμού-με δημοψηφίσματα και γενικές συνελεύσεις ανά κοινοτικό διαμέρισμα-όχι δήμοι-μαμούθ τύπου Καλλικράτη στην λογική της συγκέντρωσης προνομίων, που τους συνοδεύει ο κούφιος όρος της μητρόπολης (ανούσιος τίτλος για μια οντότητα 20.000 κατοίκων). Με την ανεξαρτητοποίηση της κρατικής μηχανής από την κυβέρνηση. Ο φοροεισπρακτικός μηχανισμός, οι ηγεσίες της Δικαιοσύνης, των Σωμάτων Ασφαλείας, των Ενόπλων Δυνάμεων η εύρυθμη λειτουργία του δημόσιου φορέα γενικά, δεν πρέπει να σχετίζεται με την εναλλαγή των κομμάτων στην εξουσία, αλλά να βασίζεται σε αξιοκρατικά κριτήρια που συνδυάζουν βιογραφικό σημείωμα, ιστορικό επιδόσεων και αξιολογική κρίση της προϊστάμενης υπηρεσίας. Τέλος ,με περιφερειακά κοινοβούλια-μικρογραφία της σημερινής Βουλής όπου θα παρακάμπτονται οι όποιοι κομματικοί μηχανισμοί, προς όφελος ανεξάρτητων φωνών. Δεν αρκούν όμως μόνο αυτά τα βήματα. Εδώ μας χρειάζεται νέο μοντέλο εκπροσώπησης, διαφορετικού τύπου πολιτική γλώσσα, άλλη κουλτούρα συνεργασίας.
Επί του πρακτέου: μια άλλη Βουλή των Ελλήνων θα μπορούσε να αποτελεί όργανο ριζοσπαστικοποίησης. Πρωτίστως ακυρώνοντας μια σειρά από προνόμια (ασυλία, ειδικό συνταξιοδοτικό καθεστώς, απεριόριστο ανανέωσης εκλογικής θητείας). ’Έπειτα μπολιάζοντας το νέο σχήμα με εκπροσώπους της νέας γενιάς, και μάλιστα του φοιτητικού κόσμου. Φανταστείτε κάθε πανεπιστημιακό ίδρυμα να συμμετέχει με 2 φοιτητές διετούς θητείας, οι οποίοι θα έχουν αναδειχθεί μέσα από εκλογές, στις οποίες θα συμμετέχουν ως ατομικά υποψήφιοι, παραμερίζοντας γραμμές ή χρίσματα των εκάστοτε παρατάξεων. Η κίνηση έχει διπλό μήνυμα: τον συνεχή διάλογο με την νεολαία, στη βάση της ανάδειξης των προβληματισμών της, των αναγκών της, των απόψεων της αφενός, την περαιτέρω εμπέδωση των δημοκρατικών θεσμών αφετέρου. Δίνοντας λόγο στο πλέον αδικημένο και συνάμα μαχητικό τμήμα της ελληνικής κοινωνίας θα έχουμε κατορθώσει-ως δημοκρατία- να κάνουμε κομμάτι της νοοτροπίας μας τον τρόπο σκέψης των νέων. Σε όσους φοβούνται, δηλώνοντας επιφυλακτικοί σε πειραματισμούς απαντώ: Προτιμώ ένα αινιγματικό μέλλον, παρά ένα παρόν στατικό. Σε τελική ανάλυση αν κάτι δεν λειτουργήσει όπως πρέπει, μπορούμε στην πορεία να το αλλάξουμε. Ύστερα αφού όλοι αναγνωρίζουμε πως αυτοί που έχουν πληγεί περισσότερο είναι οι σημερινοί νέοι-μαθητές και σπουδαστές, έφηβοι και πτυχιούχοι-δεν μπορούμε παρά να τους κάνουμε πρωταγωνιστές στην αυριανή προσπάθεια. Συνιστά χρέος απέναντι σε εκείνους που αισθάνθηκαν από πρώτο χέρι τον αποκλεισμό, την φτώχεια, την αδιαφορία ή τον εμπαιγμό από πλευράς κυβερνόντων. Ειδάλλως ας είμαστε έτοιμοι να μιμηθούμε τους σύγχρονους ηθικολόγους που χύνουν κροκοδείλια δάκρυα για τον Νέο Μεσαίωνα που ξημερώνει.
Πριν από 2500 χρόνια όταν ρωτήθηκε για ποια είναι η λύση στην παρακμή της πόλης του, ο Ηράκλειτος αποφάνθηκε πως όλοι πάνω από 16 χρονών πρέπει να κρεμαστούν, μιας και το κακό είχε ήδη επικρατήσει στην πόλη. Εγώ προτείνω κάτι πολύ ηπιότερο στους πρεσβύτερους του τόπου μας. Να κάνουν πίσω. Όχι πέρα, πίσω-δεν μου αρέσει η πασαρέλα κι ούτε είναι λύση ο ηλικιακός ρατσισμός-.Μια αλλιώτικη σχέση μεταξύ κράτους, ατόμου και κοινωνίας, λοιπόν, να τι χρειαζόμαστε. Μια Εκκλησία του Δήμου προσαρμοσμένη στον 21ο αιώνα. Αργότερα μπορούμε να διαφωνήσουμε για το σχήμα που θα πάρει το πολιτικοοικονομικό σκέλος της πρότασης, τις ενστάσεις καθενός μας σχετικά με το ποιά πλευρά του κοινωνικού συμβολαίου θα πρέπει να φωτιστεί. Τότε θα έχουμε καιρό να διαλέξουμε σταυροδρόμια. Για την ώρα ας συναντηθούμε στην πλατεία.

Ο Βαγγέλης Μαρινάκης, είναι απόφοιτος του τμήματος Π.Δ.Ε. του Τ.Ε.Ι. Πειραιά